Μη αναστρέψιμες παθήσεις: Τι πρέπει να αφαιρέσουμε από τη διατροφή & τι να αυξήσουμε
Η τυπική διατροφή της Δύσης χαρακτηρίζεται από την ανεπαρκή πρόσληψη φυτικών πρωτεϊνών, λιπαρών οξέων και φυτικών ινών, καθώς και από τη μικρή κατανάλωση οσπρίων, δημητριακών ολικής αλέσεως, ξηρών καρπών και σπόρων, φρούτων και λαχανικών. Η γενική αυτή εικόνα μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων.
Η αύξηση της κατανάλωσης κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, καθώς και η κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών, έχουν συνδεθεί με την αύξηση του κινδύνου εμφάνισης πολλών μη μεταδοτικών νοσημάτων, όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο, η στεφανιαία νόσος, ο διαβήτης τύπου 2, ο καρκίνος του πνεύμονα και καρκίνος του παχέος εντέρου.
Τα μη μεταδοτικά νοσήματα αποτελούν μια σοβαρή πρόκληση για τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Στις Κάτω Χώρες, μάλιστα, εκτιμάται ότι περισσότεροι από 1,5 εκατομμύρια άνθρωποι θα διαγνωστούν με διαβήτη έως το 2040, ενώ 1,1 εκατομμύρια περιπτώσεις αναμένονται για τη στεφανιαία νόσο. Η σαφής συσχέτιση μεταξύ διατροφής και κρουσμάτων μη μεταδοτικών νοσημάτων ποσοτικοποιεί τη σημασία της αναγνώρισης των απαιτούμενων διατροφικών αλλαγών για την ελάφρυνση της επιβάρυνσης που προκαλούν αυτά τα νοσήματα στον παγκόσμιο πληθυσμό.
Μια πρόσφατη μελέτη εξετάζει τον αντίκτυπο των σημερινών ολλανδικών διατροφικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τα ποσοστά των μη μεταδοτικών ασθενειών. Η μελέτη αυτή ποσοτικοποίησε τον τρόπο με τον οποίο συγκεκριμένα συστατικά των διατροφικών κατευθυντήριων γραμμών της Ολλανδίας μπορούν να επηρεάσουν την επιβάρυνση από τα μη μεταδοτικά νοσήματα μέχρι το 2050.
Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν συλλέχθηκαν από περισσότερους από 2.000 άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 19 έως 79 ετών, οι οποίοι συμμετείχαν στην Ολλανδική Εθνική Έρευνα Κατανάλωσης Τροφίμων (DNFCS) για την περίοδο 2012-2016. Ο σκοπός ήταν να προσδιοριστεί η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής αλέσεως, ξηρών καρπών και σπόρων, οσπρίων, ψαριών, κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, γαλακτοκομικών προϊόντων και γλυκών ποτών.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές αναζήτησαν συσχετίσεις μεταξύ της κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφίμων και του κινδύνου εμφάνισης πέντε μη μεταδοτικών νοσημάτων, όπως η στεφανιαία νόσος, ο διαβήτης τύπου 2, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ο καρκίνος του πνεύμονα.
Ευρήματα της μελέτης
Αντικείμενο της μελέτης ήταν η ανάλυση της συμμόρφωσης με τις διατροφικές συστάσεις. Στους συμμετέχοντες, η χαμηλότερη συμμόρφωση παρατηρήθηκε για τις κατηγορίες των οσπρίων, των ξηρών καρπών και σπόρων, του επεξεργασμένου κρέατος και του τσαγιού. Από την άλλη πλευρά, η υψηλότερη συμμόρφωση αφορούσε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και δημητριακών ολικής αλέσεως.
Με βάση τις ποσοτικές αναλύσεις, οι ερευνητές προχώρησαν στη μοντελοποίηση του ανωτέρω αποτελέσματος, προκειμένου να εκτιμήσουν τον τρόπο που η πλήρης συμμόρφωση με τις τρέχουσες διατροφικές οδηγίες της Ολλανδίας θα μπορούσε να επηρεάσει τη μελλοντική επιβάρυνση από μη μεταδοτικά νοσήματα.
Οι ευρήματα δείχνουν, για παράδειγμα, ότι η εξάλειψη των επεξεργασμένων κρεάτων από την διατροφή συνδέεται με τη μεγαλύτερη μείωση εμφάνισης μη μεταδοτικών παθήσεων, που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 18,5% στις γυναίκες και 23,8% στους άνδρες. Ειδικότερα, η απομάκρυνση του επεξεργασμένου κρέατος θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη και καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 18,6% και 8,7% στις γυναίκες και 24,5% και 10,4% στους άνδρες, αντίστοιχα.
Παρόμοια οφέλη παρατηρήθηκαν και για την αύξηση της πρόσληψης φρούτων, η οποία θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 19,1% στους άνδρες και 17,7% στις γυναίκες. Επίσης, τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα αναμένονται να μειωθούν εάν οι πολίτες τηρήσουν τις τρέχουσες συστάσεις για την πρόσληψη φρούτων, με τις εκτιμήσεις να δείχνουν μείωση κατά 8,2% στις γυναίκες και 7,2% στους άνδρες.
Η μελέτη αξιολόγησε επίσης την επίδραση των παραπάνω διατροφικών συνηθειών στο προσδόκιμο ζωής. Η εξάλειψη των επεξεργασμένων κρεάτων από τη διατροφή μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής κατά περισσότερο από 1,5 χρόνια για τις γυναίκες και 2,5 χρόνια για τους άνδρες.
Επιπλέον, η κατανάλωση φρούτων, δημητριακών ολικής αλέσεως και ξηρών καρπών αναμένεται να βελτιώσει τα ποσοστά προσδόκιμου ζωής χωρίς νόσο, και η μικρότερη θετική επίδραση παρατηρήθηκε στην πρόσληψη γαλακτοκομικών προϊόντων.
Διατροφικές αλλαγές που κάνουν τη διαφορά
Η συμμόρφωση με τις ολλανδικές διατροφικές κατευθυντήριες οδηγίες μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στη συχνότητα εμφάνισης μη αναστρέψιμων νοσημάτων, όπως η στεφανιαία νόσος, ο διαβήτης, η εγκεφαλική νόσος, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ο καρκίνος του πνεύμονα. Οι επιστήμονες υποδεικνύουν ότι η αλλαγή διατροφικών συνηθειών προς υγιέστερες επιλογές μπορεί να επιφέρει αισθητή βελτίωση στο προσδόκιμο ζωής, καθώς και στο προσδόκιμο ζωής χωρίς ασθένειες. Η καθαρή προτεραιότητα στην εξάλειψη επεξεργασμένου κρέατος και η αύξηση της κατανάλωσης φρούτων είναι κρίσιμοι παράγοντες που θα μπορούσαν να βελτιώσουν αισθητά τη δημόσια υγεία.
Πηγή: The Lancet